دکتر علی پازوکی سرپرست و معاون سرمایه گذاری تامین سرمایه امید:
ریسک نرخ سود به مفهوم"ضرر محتمل ناشی از تغییرات نامساعد در ارزش داراییها و بدهیهای حساس به نرخ سود در نتیجه تغییر در نرخ سود" می باشد
مفاهیم
· مدیریت دارایی-بدهی (ALM): بنا به تعریف محدود مدیریت دارایی-بدهی، هدف از مدیریت دارایی-بدهی، بهینه نمودن خلق ارزش با توجه به ریسک نرخ سود و نقدینگی می باشد. در حالی که ریسک نقدینگی بر ناهمخوانی جریان ورودی و خروجی نقد تاکید دارد، ریسک نرخ سود بر ناهمسانی سررسید دو طرف ترازنامه (دارایی ها و بدهی های حساس به نرخ سود) متمرکز می باشد. در مدیریت دارایی-بدهی، مدیریت ریسک نرخ سود بر متناسب بودن دیرش دو طرف ترازنامه با پیش بینی های تغییرات نرخ سود متمرکز می باشد.
· ریسک نرخ سود: ریسک نرخ سود را می توان به صورت ضرر محتمل ناشی از تغییرات نامساعد در ارزش داراییها و بدهیهای حساس به نرخ سود در نتیجه تغییر در نرخ سود تعریف نمود. به عبارت دیگر، ریسک نرخ سود میزان خطر تغییر ارزش داراییها یا بدهیها (یا خالص آنها یعنی ارزش حقوق صاحبان سهام) ناشی از تغییر سطح مطلق نرخهای سود، حاشیه (اسپرید) بین دو نرخ (تنزیل جریان وجوه آتی داراییها و بدهیها)، شکل منحنی بازده یا هر رابطه دیگر مربوط به نرخ سود را نشان می دهد. تغییرات نرخ سود عموما با ارزش دارایی رابطه معکوس دارد.
· مدیریت ریسک نرخ سود: شامل سیاستها و تکنیکهایی است که یک بانک می تواند برای کاهش ریسک نزول ارزش خالص داراییهایش که از نوسان در نرخ سود منتج می شود، به کار گیرد.
· جریان های ورودی و خروجی حساس به نرخ سود: در این میان تنها جریان هایی مورد بررسی قرار می گیرند که 1) دارای سررسید قراردادی باشند و 2) بر حسب ریال محاسبه گردند.
· دیرش: دیرش معیاری است که در آن زمان بندی سررسید کلیه جریانات نقدی ورودی و خروجی (حساس به نرخ سود)، بر اساس سهم هر بخش از جریان تنزیل شده از کل ارزش حال جریانهای نقدی موزون می شود
· اشتهای ریسک: سطح کلی و انواع ریسکی که بانک با توجه به ظرفیت ریسک خود در مسیر دستیابی به اهداف راهبردی و برنامه های کسب و کار، مایل به پذیرش آن بوده و از قبل در خصوص آن تصمیم گیری نموده است، اشتهای ریسک نامیده می شود.
· اشتهای ریسک نرخ سود: سطح کلی ریسک نرخ سودی که بانک مایل به پذیرش آن است، اشتهای ریسک نرخ سود بانک نامیده می شود. به لحاظ کمی، اشتهای ریسک نرخ سود بانک را می توان از طریق تعیین حداکثر حساسیت (درصد تغییرات) ارزش بازار (یا قیمت سهام) بانک نسبت به یک واحد درصد تغییر در نرخ سود، مشخص نمود.
· سامانه تحلیل شکاف نقدینگی (ساتراپ): این سامانه بر اساس تحلیل ایستا، شکاف نقدینگی دو طرف ترازنامه را محاسبه می نماید.
با توجه به رهنمود بال3 اکثر بانک ها فرآیند زیر را به عنوان مدیریت ریسک نرخ سود در نظر می گیرند.
2- نحوه اندازه گیری
· در ابتدای هر سال و در زمان ضرورت، ضمن پیش بینی روند نرخ سود طی دوره آتی، نسبت به تعیین اشتهای ریسک نرخ سود و طرح موضوع در کمیته عالی منابع و مصارف اقدام نماید.
· کمیته عالی منابع و مصارف ، پس از دریافت پیشنهاد اشتهای ریسک نرخ سود، ضمن بررسی موضوع، پیشنهاد نهایی خود در مورد اشتهای ریسک نرخ سود را جهت تصویب به هیات مدیره بانک ارسال مینماید.
· پس از تصویب و ابلاغ اشتهای ریسک نرخ سود توسط هیات مدیره، اداره مدیریت ریسک در مقاطع زمانی سه ماهه (پایان هر فصل) بر اساس اطلاعات استخراجی از سامانه های مدیریت ریسک یا سایر منابع اطلاعاتی در اختیار، به محاسبه وضعیت ریسک نرخ سود بر اساس مدل دیرش اقدام نموده و اطلاعات مربوطه را همراه با راهکارهای بهبود وضعیت ریسک نرخ سود با توجه به حد اشتهای ریسک مصوب، به کمیته منابع و مصارف گزارش مینماید.
· کمیته منابع و مصارف با توجه به گزارش دریافتی ، مجموعه راهکارهای بهینه جهت بهبود وضعیت ریسک نرخ سود بانک در مقاطع زمانی مصوب(به صورت عرفی هر سه ماه یک بار) را تصویب و به واحد های ذی ربط ابلاغ مینماید.
· اداره حسابداری مدیریت در فاصله های زمانی یک ماهه (پایان هر ماه) گزارش عملکردی از وضعیت را به کمیته منابع و مصارف ارائه مینماید.
کمیته منابع و مصارف با توجه به جمیع جهات، اقدامات پیشین را تمدید یا نسبت به صدور دستور اجرای اقدامات جدید تصمیم گیری مینماید.
